Salt’ın ‘Karanlık Dünya’ Sergisine Paralel Programları Devam Ediyor
Mike Bode ve Caner Yalçın’ın, Salt Galata’daki ‘Karanlık Dünya’ sergisine bir dizi etkinlik eşlik ediyor. Âşık Veysel’in yaşam öyküsü etrafında gelişen Karanlık Dünya / Âşık Veysel’in Hayatı filminin hikâyesini inceleyen sergi 21 Aralık’a kadar devam edecek. Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun senaryosunu yazdığı, Metin Erksan’ın yönettiği filmin son gösterim tarihi ise 6 Aralık.
Salt’ın ev sahipliğinde gerçekleşen ‘Karanlık Dünya’ sergisi, sanatçı Mike Bode ve senarist Caner Yalçın’ın uzun soluklu araştırmasını temel alıyor. Metin Erksan’ın yönettiği ve Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun senaryosunu yazdığı, Âşık Veysel’in yaşam öyküsü etrafında gelişen 1953 tarihli Karanlık Dünya / Âşık Veysel’in Hayatı filmini 1950’ler Türkiye’sinin kültürel iklimi içerisinde inceleyen sergi, video enstalasyonları, arşiv materyalleri ile kapsamlı bir araştırmanın ürünü olan senaryo çalışmasını bir araya getiriyor. 21 Aralık’a kadar ziyarete açık olan sergi paralelinde, gösterim ve konuşmaları içeren bir dizi etkinlik düzenleniyor.
Erksan’ın ilk filmi olmasının yanı sıra ilk gerçekçi köy filmi olarak da bilinen Karanlık Dünya / Âşık Veysel’in Hayatı, halk ozanı Âşık Veysel’in öyküsünü yer yer belgesel formunda yer yer dramatik bir anlatıyla sunuyor. Ancak film, dönemin tarımsal kalkınma ve kırsal modernleşme politikalarına uygun olarak yeniden kurgulanıyor ve Veysel’in yaşam öyküsü geri plana iten bu yeni hâliyle, dönemin resmî ideolojisinin taşıyıcısı bir propaganda aracına dönüşüyor. Kurguda yapılan değişikliklerin ardından isim değişikliğine de gidiliyor ve film 31 Aralık 1953’te Âşık Veysel’in Hayatı adıyla vizyona giriyor. Filmin sansüre uğramadan önceki kurgusu ve yapılan değişikliklerden sonra gösterime girmiş versiyonu bilinmezken, dolaşımda olan kopyalar arasında ses, görüntü ve kurgu farklılıklar söz konusu.
Mike Bode ve Caner Yalçın, uzun soluklu araştırmalarında Karanlık Dünya‘yı yeniden inşa etmek yerine eklemeler, eksiltmeler ve kopmalarla şekillenen filmi katmanlarına ayırıyor. Bu görüntülere, filmin uğradığı müdahale ve dönüşümlerin, kopyalar arası farklılıkların izini süren bir senaryo eşlik ediyor. Filmin parçalı hâlini sahiplenen sergi, filmin dolaşımına yön veren ideolojileri, sansür mekanizmalarını ve üretim koşullarını irdelemeye yönelik hatlar oluşturuyor.
Sergi paralelinde gerçekleşen etkinlikler kapsamında ara ara gösterilen film, son olarak 6 Aralık’ta saat 17:00’de Salt Beyoğlu’ndaki Açık Sinema’da seyirciyle buluşacak. Program kapsamında, filmin yanı sıra serginin araştırma sürecinde Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Prof. Sami Şekeroğlu Sinema-TV Uygulama ve Araştırma Merkezi Arşivi’nde ortaya çıkan yeni görüntüler de gösterilecek.
Program kapsamında 11 Aralık Perşembe saat 17:00’de gerçekleştirilecek konuşmada akademisyen Emre Gönlügür, 1950’lerde ulusal kimlik ve kültürel mirasa dair farklı eksenlerde ilerleyen tartışmalardan hareketle Mavi Anadolu düşüncesinde Âşık Veysel’in yerini ele alacak. Aynı gün, 18:30’da ise akademisyen ve araştırmacı Dilek Kaya ile sinema yazarı, kurgucu ve yönetmen Fırat Yücel’in katılacağı bir söyleşi düzenlenecek. Kaya ve Yücel’in, film etrafında gelişen anlatıları farklı boyutlarıyla ele alacakları söyleşide, sansürün filmi nasıl yeniden kurgulayıp ürettiği ve sansürle müzakere sürecinin nasıl gerçekleştiği tartışılacak.
‘Karanlık Dünya’ sergisi ve beraberindeki etkinliklerle ilgili detaylı bilgi alman için Salt’ın internet sitesini ziyaret edebilirsiniz.
Fırat Yücel, Karanlık Dünya / Âşık Veysel’in Hayatı filminden hareketle, “karanlık” ve “dünya” kavramlarını Türkiye’nin sinema ve sansür tarihiyle ilişkili olarak ele aldı. Okumak için tıklayınız.
Dilek Kaya, ‘Karanlık Dünya’ sergisi kapsamında yayımlanan ve kapsamlı bir araştırmanın ürünü olan yazısında, aynı adlı filmin 1950’lerden günümüze uzanan hikâyesini değerlendirdi. Okumak için tıklayınız.
