5. Ruhların Kaçışı (Sen to Chihiro no kamikakushi, 2001)

Chihiro isimli küçük bir kızın ruhlar dünyasına şöyle bir gidip geldiği Ruhların Kaçışı’nda zaman zaman, mekân mekân, rüya rüya üstüne biner. İçe içe girmez, üst üste biner. Her mekân, her nesne, her karakter, her şey ayrı ayrı vardır çünkü. Büyümek de zaten Miyazaki için biraz böyledir. Chihiro’nin ergenliğe girişini zamanda ileri atlayarak değil, bir parantez açarak anlatır. Zamanın yetişkinler için durduğu, anne babasının domuza dönüştüğü o tuhaf anda Chihiro kendini neden-nasıl-ne zaman sorularının olmadığı büyülü bir hamamda çalışırken bulur. Bilmediği bir sebepten cezalandırılmış gibidir. Zaten filmin Japon folkloründen gelen asıl ismi, “kami’ler tarafından saklanmış” anlamına gelir. Ruhları, yani kami’leri kızdıran insanların ortadan kayboluşu… Evet, Chihiro büyüme cüretinde bulunmuş, yetişkinleri kızdırmıştır. Ama Miyazaki için büyümek öyle bir kere olan ve sonra arkanızda bıraktığınız bir şey değildir. Daha ziyade, bir ömür hatırlayacağınız gerçeküstü bir rüya gibidir. Çocukluğun, ergenliğin ve nihayetinde doğumun ve ölümün tüm ruhlarının bir arada, ayrı ayrı var olduğu, bilincin dışında, sizi siz yapan her şeyin hem çatıştığı hem de oyunlar oynadığı, zaman-mekânsız değil, bol zaman-mekânlı bir yolculuk. Chihiro’nun yüzsüz ruhun –ya da kendi gölgesinin– eşliğinde bindiği tren, onu kötü büyükanneden iyi büyükanneye, sonuçta ikisinin de aynı kişi olduğunu görmesi için taşır aslında. Tıpkı ‘Yerdeniz’in Ged’i gibi, gölgesiyle bir olduğu bu anda büyür Chihiro. Rüya biter, zaman başlar. Aslı Ildır